Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał ostateczny wyrok w sprawie sporu o kopalnię Turów, oddalając odwołanie Polski od wcześniejszego orzeczenia Sądu. Sędziowie uznali, że porozumienie zawarte między Warszawą a Pragą nie zwalnia naszego kraju z obowiązku zapłaty naliczonych wcześniej kar pieniężnych.
Fot. archiwum bogatynia.info.pl
Historia sporu sięga maja 2021 roku, kiedy to wiceprezeska Trybunału nakazała Polsce natychmiastowe zaprzestanie wydobycia węgla brunatnego w kopalni Turów do czasu ogłoszenia wyroku kończącego postępowanie. Decyzja ta była wynikiem skargi Czech, które uznały, że przedłużenie koncesji narusza prawo Unii. Ponieważ Polska nie zastosowała się do tego nakazu, na kraj nałożono okresową karę pieniężną w wysokości 500 000 EUR dziennie. Środek ten miał nie tylko zapewnić przestrzeganie postanowienia, ale również skłonić Polskę do sprawnego wykonania orzeczenia.
Sytuacja zmieniła się 3 lutego 2022 roku, gdy Czechy i Polska podpisały ugodę. Choć od następnego dnia kary przestały być naliczane, polski rząd stał na stanowisku, że porozumienie wygasiło obowiązek zapłaty długu z mocą wsteczną. Komisja Europejska odrzuciła tę interpretację i wobec braku płatności, potrąciła należną kwotę – około 68,5 mln EUR – z funduszy należnych Polsce z budżetu unijnego. Polska zaskarżyła te decyzje, jednak Sąd Unii Europejskiej oddalił skargi w maju 2024 roku, co doprowadziło do ostatecznego odwołania przed Trybunał.
W ogłoszonym 22 stycznia 2026 roku wyroku Trybunał w pełni poparł stanowisko Sądu, podkreślając, że skuteczność prawa Unii jest nierozerwalnie związana z wartością państwa prawnego. Sędziowie wyjaśnili, że okresowa kara pieniężna ma charakter prewencyjny i służy ochronie interesu ogólnego. Zgodnie z orzeczeniem, sędzia może znieść skutki takiej kary wyłącznie na przyszłość, nie mając uprawnień do jej uchylenia z mocą wsteczną. Oznacza to, że żadne działania stron, w tym zawarta ugoda, nie mogły unieważnić obowiązku zapłaty długu, który powstał w czasie ignorowania przez Polskę środków tymczasowych.
Na podstawie komunikatu TSUE