Gmina Bogatynia podejmuje działania w zakresie wspierania rodzin oraz pomocy społecznej, co znajduje odzwierciedlenie w przyjętych dokumentach strategicznych oraz sprawozdaniach z realizacji dotychczasowych zadań. Analiza przedstawionych materiałów – projektu uchwały w sprawie Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2025-2027, projektu uchwały dotyczącej oceny zasobów pomocy społecznej za rok 2024 oraz rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu wspierania rodziny za rok 2024 – ukazuje kompleksowe podejście samorządu do problemów społecznych i demograficznych.
Nowy Program Wsparcia Rodziny na horyzoncie
Rada Miejska w Bogatyni proceduje przyjęcie Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2025-2027. Dokument ten, stanowiący kontynuację działań podejmowanych od 2016 roku, ma na celu zbudowanie spójnego systemu pomocy rodzinie, angażującego zasoby gminy. Priorytetem programu będzie prowadzenie działań profilaktycznych i osłonowych, aby zapobiegać marginalizacji i społecznemu wykluczeniu mieszkańców. Program opiera się na licznych aktach prawnych, w tym ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz ustawie o pomocy społecznej.
Główne założenia programu koncentrują się na wielopłaszczyznowym wsparciu rodziny, w tym wzmocnieniu jej potencjału rozwojowego, prawidłowym procesie wychowawczym dzieci, zwiększeniu bezpieczeństwa oraz skutecznym reagowaniu na sytuacje kryzysowe. Adresatami programu są rodziny przeżywające trudności w pełnieniu funkcji opiekuńczo-wychowawczych, zagrożone ubóstwem, wykluczeniem społecznym, problemem uzależnienia oraz dotknięte przemocą. Do realizacji zadań zaangażowane będą liczne podmioty, m.in. Ośrodek Pomocy Społecznej, Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna, Punkt Interwencji Kryzysowej, Policja oraz placówki oświatowe.
Diagnoza społeczna i wyzwania
Przyjęcie programu poprzedziła szczegółowa diagnoza społeczna, która wskazuje na specyficzne problemy Gminy Bogatynia. Usytuowanie przygraniczne, obok pozytywnych aspektów, niesie ze sobą łatwy dostęp do środków psychoaktywnych, co dotyka część rodzin objętych wsparciem. Inne zdiagnozowane problemy to bezrobocie, bezdomność oraz opór części rodzin przed zmianami i korzystaniem z dostępnych form terapii.
Dane statystyczne za lata 2023-2024 obrazują skalę wyzwań. W 2024 roku wsparciem asystenta rodziny objęto 28 rodzin, w tym 72 dzieci. Główne powody objęcia rodzin asystą to trudności i zaniedbania opiekuńczo-wychowawcze, niewydolność rodziców, bezdomność, długotrwałe bezrobocie, ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej, uzależnienia oraz niezaradność życiowa wynikająca z niepełnosprawności intelektualnej rodziców. W 2024 roku z rodzin będących pod opieką asystenta, w wyniku interwencji, zabrano czworo dzieci i umieszczono je w pieczy zastępczej. Gmina ponosi także znaczące koszty związane z pobytem dzieci w pieczy zastępczej, które w 2024 roku wyniosły 1 617 585,00 zł.
Ocena zasobów pomocy społecznej
Równolegle z pracami nad nowym programem wspierania rodziny, dokonano oceny zasobów pomocy społecznej za rok 2024. Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, taka coroczna analiza jest obligatoryjna i stanowi podstawę do planowania budżetu na kolejne lata. Ocena obejmuje m.in. infrastrukturę, kadrę, nakłady finansowe oraz dane o beneficjentach pomocy.
Według stanu na 30 czerwca 2024 r., liczba ludności gminy Bogatynia wynosiła 20 514 osób, z tendencją spadkową w ostatnich latach. Stopa bezrobocia dla powiatu na koniec 2024 roku wynosiła 5,4%. W gminie zarejestrowanych było 296 osób bezrobotnych. Wskaźnik bezrobocia wśród beneficjentów pomocy społecznej w 2024 roku wyniósł 37%. Pomocą społeczną w gminie Bogatynia w 2024 roku objęto łącznie 559 osób.
Realizacja zadań i potrzeby
Sprawozdanie z realizacji zadań z zakresu wspierania rodziny za rok 2024 potwierdza, że Ośrodek Pomocy Społecznej w Bogatyni (obecnie Bogatyński Ośrodek Pomocy Społecznej i Wsparcia Rodziny) aktywnie działał na rzecz rodzin przeżywających trudności. Działania te obejmowały pracę socjalną, wsparcie asystentów rodziny, pomoc materialną oraz współpracę z licznymi instytucjami, takimi jak sąd, policja, placówki oświatowe czy Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie. Asystenci rodziny odgrywają kluczową rolę, wspierając rodziny w poprawie sytuacji życiowej, zdobywaniu umiejętności wychowawczych i prowadzeniu gospodarstwa domowego.
Wśród zidentyfikowanych potrzeb na kolejne lata wymienia się m.in. kontynuację zatrudnienia trzech asystentów rodziny, podnoszenie kwalifikacji pracowników Ośrodka, zapewnienie środków na współfinansowanie pobytu dzieci w pieczy zastępczej oraz utworzenie placówki wsparcia dziennego.
Przyjęcie nowych programów i rzetelna ocena dotychczasowych działań wskazują na determinację samorządu Bogatyni w dążeniu do poprawy jakości życia mieszkańców i zapewnienia skutecznego wsparcia tym, którzy go najbardziej potrzebują. Skala wyzwań pozostaje jednak znacząca, co wymagać będzie dalszych, skoordynowanych wysiłków i odpowiedniego finansowania.