1 lipca 2026 roku odbyło się kluczowe spotkanie wiceministra klimatu i środowiska, Krzysztofa Bolesty, z przedstawicielami regionów węglowych, które dotychczas nie mogły liczyć na środki z unijnego Funduszu Sprawiedliwej Transformacji (FST). Rozmowy, w których uczestniczyli interesariusze z Turowa, Bogdanki, Kozienic oraz Połańca, dotyczyły uruchomienia zupełnie nowego programu wsparcia finansowanego z Funduszu Modernizacyjnego.
Fot. MKiŚ/gov.pl
Współorganizatorem tego wydarzenia była Fundacja Instrat. Spotkanie stanowiło kolejny etap debaty nad stworzeniem mechanizmu pomocowego dla obszarów, które stoją przed ogromnym wyzwaniem transformacji energetycznej, a zostały odcięte od podstawowego unijnego strumienia pieniędzy przeznaczonego na ten cel.
Wiceminister Krzysztof Bolesta podkreślił, jak istotne jest wypełnienie luki w dotychczasowym systemie finansowania zmian energetycznych. Jak zauważył wiceszef resortu klimatu i środowiska:
„Program dedykowany sprawiedliwej transformacji mógłby skoncentrować się na społecznym wymiarze odejścia od węgla, ponieważ inne fundusze publiczne – poza niedostępnym już dla tych regionów Funduszem Sprawiedliwej Transformacji – aktualnie nie wspierają takich działań” - możemy przeczytać w komunikacie ministerstwa.
Eksperci z Fundacji Instrat wskazują, że gotowe wzorce i inspiracje można czerpać z regionów, które z powodzeniem realizują już podobne inicjatywy. Jako przykład podano Wielkopolskę Wschodnią. Przedstawiciele fundacji zaznaczyli:
„Warto szukać inspiracji w realizowanym w Koninie programie »Droga do zatrudnienia po węglu«. Wspiera on przekwalifikowanie ponad dwóch tysięcy mieszkańców Wielkopolski Wschodniej, ich nowe zatrudnienie, a także rozwój ekonomii społecznej i spółdzielczości”. - informu MKiŚ.
Podczas rozmów padły także pierwsze konkretne kwoty – w ramach pierwszego naboru wstępnie omawiano budżet na poziomie 300 milionów złotych.
Uczestnicy spotkania z poszczególnych ośrodków energetycznych i wydobywczych zgodnie alarmowali, że kluczowym warunkiem udanej transformacji jest stworzenie stabilnych i dobrze płatnych miejsc pracy, które zastąpią dotychczasowy sektor tradycyjny. Zwracali uwagę, że kluczowe znaczenie dla przyszłości ich małych ojczyzn będą miały bezpośrednie decyzje rządu, w tym te dotyczące lokalizacji strategicznych inwestycji państwowych.
Wśród najważniejszych postulatów strony społecznej i samorządowej znalazło się m.in. „pilne podjęcie działań dywersyfikujących lokalne gospodarki m.in. poprzez tworzenie nowych terenów inwestycyjnych”.
Dokładna pula środków, jaka trafi do pominiętych regionów węglowych, nie jest jeszcze znana. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) prowadzi obecnie szczegółowy przegląd realizowanych projektów oraz podsumowuje dotychczasowe wydatki. Dopiero po zamknięciu tego bilansu możliwe będzie precyzyjne określenie ostatecznego budżetu nowego programu sprawiedliwej transformacji.
Warto przypomnieć, że Fundusz Modernizacyjny, z którego mają pochodzić te środki, jest zasilany bezpośrednio z wpływów z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS).